อาหารสายยาง ทำเองได้ง่ายๆ แต่ต้องมีแพทย์แนะนำการทำอาหารสายยางเอง (Blended Diet) แม้จะดูเหมือนการทำอาหารปั่นทั่วไป แต่ความจริงแล้วคือ "ยาที่อยู่ในรูปแบบอาหาร" จึงจำเป็นต้องได้รับสูตรและความเห็นชอบจากแพทย์หรือนักกำหนดอาหารก่อนเริ่มเสมอครับ
สาเหตุที่ต้องมี "แพทย์หรือนักโภชนาการแนะนำ" มี 3 เหตุผลหลักคือ:
คำนวณพลังงาน (Calories): เพื่อให้มั่นใจว่าผู้ป่วยได้รับพลังงานเพียงพอต่อวัน ไม่น้อยไปจนซูบผอม หรือมากไปจนตับทำงานหนัก
สัดส่วนสารอาหาร: แพทย์จะปรับปริมาณ โปรตีน ไขมัน และแป้ง ให้เหมาะกับโรคประจำตัว (เช่น ถ้าเป็นโรคไตต้องคุมโปรตีน ถ้าเป็นเบาหวานต้องคุมน้ำตาล)
ความสะอาดและปลอดภัย: เพื่อป้องกันการติดเชื้อในกระแสเลือดซึ่งอันตรายมากในผู้ป่วย
หากคุณได้รับคำแนะนำจากแพทย์แล้ว นี่คือ "โครงสร้างสูตรพื้นฐาน" ที่ทำตามได้ง่ายๆ ที่บ้านครับ:
🥣 สูตรอาหารปั่นมาตรฐาน (สูตร 1:1)
สูตรนี้ให้พลังงานประมาณ 1,000 kcal สำหรับแบ่งให้ 4-5 มื้อครับ
วัตถุดิบ ปริมาณโดยประมาณ หน้าที่หลัก
เนื้ออกไก่สุก หรือ เนื้อปลา 150 - 200 กรัม โปรตีนสร้างกล้ามเนื้อ
ไข่ต้ม (เฉพาะไข่ขาว) 3 - 5 ฟอง โปรตีนที่ย่อยง่ายที่สุด
ข้าวสวย หรือ ฟักทองต้ม 250 กรัม คาร์โบไฮเดรตให้พลังงาน
ผักกาดขาว หรือ แครอทต้ม 100 กรัม ใยอาหารและวิตามิน
น้ำมันรำข้าว / น้ำมันถั่วเหลือง 2 - 3 ช้อนโต๊ะ ไขมันดีเสริมพลังงาน
น้ำต้มสุก เติมจนครบ 1,000 ml ปรับความหนืด
🛠️ 3 ขั้นตอนทำเองได้ง่ายๆ (แต่ต้องเป๊ะ)
1. ต้มให้เปื่อย (Overcook):
นำส่วนผสมทั้งหมดไปต้มในน้ำเดือดจนสุกสนิทและนิ่มกว่าปกติ เพื่อให้เวลาปั่นเนื้ออาหารจะเนียนละเอียด ไม่เหลือกากที่จะไปอุดตันสายยาง
2. ปั่นให้เนียน (High-Speed Blending):
ใส่ส่วนผสมทั้งหมดลงในเครื่องปั่น เติมน้ำต้มสุกลงไปทีละน้อย ปั่นจนกลายเป็นเนื้อเดียวกัน (ลักษณะคล้ายนมข้นหรือน้ำราดหน้า)
3. กรอง 2 ชั้น (Double Strain):
ขั้นตอนนี้สำคัญที่สุด ใช้กระชอนตาถี่กรองอาหารที่ปั่นเสร็จแล้ว 1-2 รอบ เพื่อกำจัดเศษพริกไทย เส้นใยผัก หรือเอ็นไก่ที่ปั่นไม่ละเอียดออกให้หมด
⚠️ ข้อควรระวังในการทำเอง
ความเย็น/ร้อน: ห้ามให้อาหารขณะที่ร้อนจัด (ลวกกระเพาะ) หรือเย็นจัด (ทำให้ท้องเสีย) ควรให้อาหารที่อุณหภูมิห้องหรืออุ่นนิดๆ
การเก็บรักษา: อาหารปั่นเองบูดง่ายมาก หากทำเสร็จแล้วต้องรีบเก็บในตู้เย็นทันที และ ห้ามเก็บเกิน 24 ชั่วโมง
ความสะอาด: อุปกรณ์ทุกชิ้น (เครื่องปั่น, กระชอน, หม้อ) ต้องล้างสะอาดและลวกน้ำร้อนก่อนใช้งานเสมอ
ถ้าวันไหนรีบหรือเตรียมของไม่ทัน คุณสามารถใช้ "อาหารทางการแพทย์แบบผง" ที่มีขายตามร้านขายยามาผสมน้ำตามสัดส่วนข้างกระป๋องแทนได้เป็นครั้งคราว ซึ่งสะอาดและสารอาหารครบถ้วนตามมาตรฐานแพทย์
